Hans van der Heijde, Luuk Kampman en Klaas Bruin - Culturele diversiteit in de klas

Deel 1  De Nederlandse samenleving en culturele diversiteit

duizenden Hongaarse vluchtelingen op. Langs de spoorbaan waarover de treinen met vluchtelingen Nederland binnenreden, stonden duizenden Nederlanders te zwaaien om ze te verwelkomen. En op de stations werden allerlei lekkernijen toegestopt aan de Hongaren die uit de raampjes hingen. Maar we moeten daar onmiddellijk aan toevoegen dat deze vluchtelingen voor hun vertrek uit de op- vangkampen in Oostenrijk van Nederlandse ambtenaren te horen hadden ge- kregen dat het wel de bedoeling was dat ze niet te lang zouden blijven en snel zouden doorreizen naar bijvoorbeeld Amerika; ze konden mee met de oceaan- stomers waarmee Nederlandse emigranten de oversteek waagden … Watertaal Immigratiegolf, stromen asielzoekers, toevloed van nieuwkomers: de woorden die gebruikt worden om de huidige immigratieverschijnselen aan te duiden zijn vaak ontleend aan de waterloop. Zozeer dat de geograaf Muus, in zijn analyse van die terminologie, spreekt van ‘watertaal’ (Muus, 1995). Die watertaal mag dan onbewust tot stand zijn gekomen en bijvoorbeeld via de massamedia ingeburgerd zijn geraakt, toevallig is de keuze voor die woorden en woorddelen allerminst. Golven en vloeden kunnen ons overspoelen en stro- men kunnen buiten hun oevers treden en van alles meesleuren. Ze vormen een bedreiging en dus wordt met die woordkeuze bewust of onbewust een zekere dreiging uitgedrukt. Impliciet wijst de woordkeuze ook in de richting waarin gezocht moet worden om die dreiging weg te nemen. Om je tegen de kracht van het water te beschermen, moet je immers dammen en dijken opwerpen en stromen kanaliseren. Natuurlijk is niet iedereen die deze terminologie gebruikt ook bang, en evenmin vinden alle gebruikers dat je dammen en dijken moet opwerpen om degenen die zich aan de grenzen melden tegen te houden; aan een eenmaal ingeburgerd spraakgebruik kun je nu eenmaal moeilijk ontsnappen. Je dient echter wel te be- seffen dat de woorden die je gebruikt, soms verborgen ladingen kunnen hebben die je ze misschien helemaal niet had willen meegeven. Sommigen vinden woorden als ‘stroom’, ‘golf’ en ‘vloed’ nog lang niet dreigend genoeg. Baas boven baas als het gaat omhet oproepen van gevoelens van bedrei- ging met betrekking tot immigratie is Tweede Kamerlid en pvv-fractievoorzitter Geert Wilders, die aan natuurrampen in Azië een overtreffende trap ontleen- de: hij sprak in 2007 van een ‘dreigende tsunami van islamisering’ in Nederland, waarmee de immigratie van mensen die de islam aanhangen gepaard zou gaan en gebruikte dat woord in 2015 opnieuw toen grote aantallen vluchtelingen uit met name het door oorlog verscheurde Syrië naar West-Europa trokken. We besluiten dit overzicht met de effecten van de Europese eenwording. De Europese Unie hanteert het uitgangspunt dat verkeer van goederen, diensten en burgers tussen de lidstaten vrij behoort te zijn, dus niet mag worden gehinderd

26

Made with