103 / 172
102
ﺟﻤﻠﮕﻰ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭﻟﻰ ﺯﺑﺎﻥ ﻧﮕﺎﺭﺷﻰ ﺁﺛﺎﺭﺷ
ﺎﻥ ﻋﺮﺑﻰ ﺑﻮﺩ
.
۴
ﺑﺮﺗﺮﻯ
ّﺍﻳﺸﺎﻥ ﭼﻪ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻭ ﭼﻪ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﮐﻴﻔﻴﺖ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﺸﺎﻥ، ﺑﻪ ﺣﺪﻯ
ّﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﻮﺭﺥ ﻋﺮﺏ ﺍﺑﻦ ﺧﻠﺪﻭﻥ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﭼﻬﺎﺭﺩﻫﻢ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ
ﺟﺰ ﭼﻨﺪ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻋﺎﻟﻤﺎﻥ ﻭ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺍﺳﻼﻣﻰ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ
ﻫﺎﻯ ﺩﻳﻨﻰ ﻭ
ﻫﻢ ﺯﻣﻴﻨﻪ
ﻫﺎﻯ ﻋﻠﻤﻰ، ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ
. ﺍﻧﺪ ﺑﻮﺩﻩ ( ﻋﺠﻢ )
ﻭﻯ
ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﻰ
ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ
ﻣﺤﻘﻘﻰ ﺍﺻﻞ ﻋﺮﺑﻰ ﺩﺍﺷﺘﻪ
ﻭ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﻰ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ
ﺗﺮﺑﻴﺘﺶ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ
ﺗﺤﺼﻴﻠ
ﺶ ﻓﺎﺭﺳﻰ
ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻣﻌﻠﻤﻴﻦ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﺩﺍﺷﺘﻪ
۵
ﻭ ﻫﻤﮥ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺍﻳﻦ
ﺣﻘﻴﻘﺖ ﮐﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﻣﺤﻴﻄﻰ ﻋﺮﺑﻰ ﻭ ﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﻯ ﻋﺮﺏ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎ ﺁﻣﺪ
.
ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺗﺎﺭﻳﺦ
،
ﺭﺳﺘﺎﺧﻴﺰ ﺑﺰﺭﮒ ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺑ
ﺎ ﺯﻧﺪﻩ ﺷﺪﻥ
ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﻰ ﺍﺯ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﺻﻔﺎﺭﻳﺎﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ ﻭ ﺗﺎ
ﺩﻭﺭﮤ
ﺳﺎﻣﺎﻧﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ
.
ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻋﻠﻢ ﻭ
ﺍﺩﺏ ﺑﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩﻯ ﺑﻴﺸﻤﺎﺭ ﻇﻬﻮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺑﺮﺩﻥ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﻰ ﺩﺭ
ﺁﺛﺎﺭﺷﺎﻥ، ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﺩﺑﻴﺎﺕ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺁﺭﺍﺳﺘﻨﺪ
.
ﻧﻘﻄﮥ ﺍﻭﺝ
ﺍﻳﻦ ﻧﻬﻀﺖ ﻇﻬﻮﺭ
ﻓﺮﺩﻭﺳﻰ ﻭ ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺍﻭ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻏﺰﻧﻮﻳﺎﻥ ﺑﻮﺩ، ﻭ ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ
ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ
ﺑﻴﻦ ﺳﺎﻝ
ﺗﺎ .ﻡ ۸۶۷ ﻫﺎﻯ
. ﻡ ۰۳۰۱
ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺍﻧﺠﺎﻣﻴﺪ
.
ﺭﺳﺘﺎﺧﻴﺰ
ﻣﺰﺑﻮﺭ
ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ
ﺍﻯ ﭘﺮ ﻧﻴﺮﻭ ﻭ ﺧﻴﺮﻩ
ﮐﻨﻨﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﻔﻮﺫ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ
ﺣﺘﻰ ﺗﺎ ﺳﺎﻝ
ﻫﺎﻯ ﺁﻏﺎﺯﻳﻦ ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴﺘﻢ ﺑﺮ ﺑﺨﺶ ﺑﺰﺭﮔﻰ ﺍﺯ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﻼﻡ، ﺍﺯ
ﺷﺒﻪ
ﻗﺎﺭﮤ ﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﮐﺮﺍﻧﻪ
ﻫﺎﻯ ﺑﺴﻔﺮ ﻭ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ
ﻫﺎﻯ ﻋﺜﻤﺎﻧﻰ ﺣﻔﻆ ﮐﺮﺩ
.
ّّﻫﻤﻴﻠﺘﻮﻥ ﮔﻴﺐ ﻣﺤﻘﻖ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﻰ ﻭ ﻣﺆﻟﻒ ﮐﺘﺎﺏ
ﻣﻘﺪ"
ﻣﻪ
ﺍﻯ ﺑﺮ ﺗﺎﺭﻳﺦ
ﺍﺩﺑﻴﺎﺕ ﻋﺮﺏ
"
ﺩﺭ ﺩﻳﺒﺎﭼﮥ ﮐﺘﺎﺏ ﺧﻮﺩ ﻣﻰ
ﻧﻮﻳﺴﺪ
:
ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﻭﻥ ﺁﻧﭽﻪ
ﺍﺩﺑﻴﺎﺕ ﺩﺭ ﺷﺒﻪ ﻗﺎﺭﻩ ﻫﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺗﺮﮐﻴﻪ ﻋﺜﻤﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺯﺑﺎﻥ ﮐﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ
ﺷﺪﻩ
ﺑﺎ
)ﺷﺪ
ﺍﺭﺩﻭ، ﻓﺎﺭﺳﻰ، ﺗﺮﮐﻰ
(
ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﺩﺑﻴﺎﺕ ﻓﺎﺭﺳﻰ ﺑﺸﻤﺎﺭ
ﺁﻭﺭﺩ
.
۶
ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﮐﻴﻔﻴﺖ ﺍﮔﺮ ﮐﺴﻰ ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ ﻣﺘﻮﻥ ﻋﺮﺑﻰ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻰ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ
ﻗﻠﻢ ﺑﻨﻴﺎﻥ
ﮔﺬﺍﺭﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺻﺎﺩﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻰ
ﻃﺮﻓﺎﻧﻪ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻰ ﮐﻨﺪ ﺍﺯ